• Als je seksueel misbruikt bent is er altijd sprake van machtsongelijkheid: de dader is ouder, heeft meer macht, of is sterker dan jij. Daar kun je niet tegenop.
• Als iemand nare seksuele dingen met je doet is dit niet jouw schuld.
  Goed om te weten:
  Als je in gevaar bent, bijvoorbeeld omdat je seksueel misbruikt wordt, beslist je brein razendsnel wat de grootste kans is om dit te overleven. Je lichaam reageert automatisch op een van de volgende manieren:
  • Freeze: Je verlamt van angst waardoor je niet kunt bewegen, gillen, weglopen of jezelf verweren.
    > Dit gebeurt bij 70% van de mensen die een nare seksuele ervaring meemaken.
  • Flight: Je slaat op de vlucht.
  • Fight: Je zet de aanval in door te gaan vechten, slaan, schreeuwen etc.
  • Fawn: je doet aardig tegen je aanvaller, werkt mee. Dit doe je om de aanvaller tevreden te houden en te kalmeren om zo de kans op schade voor jezelf zo klein mogelijk te maken.

Eten en drinken heb je nodig om in leven te blijven. Aandacht, warmte, veiligheid en het gevoel de moeite waard te zijn, zijn net zo belangrijk. Het zijn basisbehoeftes van een mens. Als je die aandacht, veiligheid, etc. om welke reden dan ook niet krijgt van de mensen om je heen, ga je op zoek naar mensen die je dat wel kunnen geven.

Zo kan het gebeuren dat je iemand tegenkomt die aardig voor je is, aandacht voor je heeft en leuke dingen met je doet. Hier ben je dan heel blij mee! Als zo iemand daarnaast óók verwarrende, nare dingen doet op het gebied van seksualiteit kun je denken dat dit er dan wel bij zal horen. Of je accepteert de nare dingen om de fijne dingen niet te hoeven missen.

Wat betekent het als iemand seksueel misbruikt is:

• Als je seksueel misbruikt wordt heb je te maken met bijvoorbeeld het verplicht porno moeten kijken, sexy foto’s en filmpjes moeten maken van jezelf, ongewenst aangeraakt worden aan je vulva, piemel, mond, billen, borsten en/of een ánder daar aan moeten raken en verkrachtingen.
• Je kunt als kind of jongere seksueel misbruikt zijn door een familielid of door iemand anders uit je omgeving. Het kan jaren achter elkaar plaatsvinden, af en toe of één keer.
• Je kunt ook seksueel misbruikt worden als je volwassen bent, bijvoorbeeld door je partner.
• Seksueel misbruik kan ook online plaatsvinden en/of gecombineerd met offline.

In alle gevallen is er sprake van machtsongelijkheid: de dader is ouder, heeft meer macht, of is sterker dan jij.

Wanneer een kind of jongere seksueel misbruikt wordt is de kans groot dat hij/zij hier niet over praat, ondanks de schrik, verwarring, pijn.

Redenen daarvoor kunnen zijn :

• Je voelt je schuldig aan het misbruik, je schaamt je.
• De dader heeft gezegd jou of iemand uit je omgeving wat aan te doen, als je het vertelt.
• Je wilt je ouders niet bezorgd of verdrietig maken.
• Je beschermt je ouders omdat er al zoveel andere nare dingen aan de hand zijn thuis.
• Je bent bang of voelt je onveilig bij je ouders.
• Je bent bang niet geloofd te worden. (Je bent bijvoorbeeld misbruikt door je vader, moeder, oom, tante, nichtje, opa, buurman, neef, vriend van de familie etc.)
• Je wilt de dader beschermen.
• Omdat je geleerd hebt niet over seks te (mogen) praten: ‘Seks is iets vies of iets stiekems.’
• Je hebt als kind geen woorden om te omschrijven wat er gebeurd is.
• Je denkt je dat wat de dader deed normaal is.
• Je weet niet wat er gaat gebeuren als je het vertelt: durft het niet aan, bang de controle over de situatie te verliezen.
• Je weet als kind weet niet waar het terecht kunt met jouw verhaal.

En zo zijn er vast nog andere redenen waarom een kind of jongere niet kan vertellen wat er is gebeurd.

• Als je door je dader seksueel misbruikt wordt kan je vagina vochtig worden en kunnen mannelijke slachtoffers een erectie krijgen. Dit is een automatische reactie van je lichaam om jou te beschermen. Je lichaam reageert automatisch op seksuele prikkels, óók wanneer die prikkels bedreigend zijn: Angst en stress zorgen ervoor dat alle bloedvaten in het lichaam wijder worden, ook rondom het geslachtsdeel. Op die manier kan een erectie, vochtigheid of het krijgen van een orgasme ontstaan. Het krijgen van een lichamelijke reactie zegt niets over opwinding of dat je zin hebt in seks met deze persoon.
  
• Als je seksueel misbruikt bent kun je, ook als je terugdenkt aan het misbruik of erover vertelt in de hulpverlening, een seksuele reactie bij jezelf bemerken. Dat kan doordat je brein de seksueel misbruikervaringen in zijn geheel opgeslagen heeft: beeld, geluid, geur, lichamelijke gevoelens en ervaringen, gedachten etc. Het is te vergelijken met terugdenken aan een sprong in ijskoud water: je voelt opnieuw de kou, het tintelen op je huid etc. Als je zo’n seksuele reactie krijgt is dat vaak naar en verwarrend voor je. Het brengt extra schuldgevoelens met zich mee, terwijl je er helemaal niets aan kunt doen.

Het komt regelmatig voor dat iemand niet door één persoon seksueel misbruikt wordt, maar (later) ook door anderen. Als dat je overkomt denk je al gauw dat het je eigen schuld is, dat er op een of andere manier op je voorhoofd staat, ‘pak mij’.

Dat is zéker niet het geval. Niemand wil seksueel misbruikt worden, dus ook niet door meerdere personen!

Hoe dit toch kan gebeuren is voor de ene mens anders dan voor de ander. Twee voorbeelden:

• Er is al vroeg in je leven bijna geen belangstelling voor jou. Er is geen aandacht voor je gevoelens, wensen en de dingen die je doet en bezighouden. De enige vorm van aandacht die je krijgt is gericht op seks. Als dat is wat je meemaakt leer je dat aandacht krijgen en seks bij elkaar horen, dat dit hetzélfde is en vind je het dus normaal dat ook ánderen seks met je willen en bied jij je aan of gaat erin mee als de ander dit wil.
  
• Ieder kind heeft aandacht, warmte en veiligheid nodig. Dit is nodig om gezond op te kunnen groeien. Krijg je dit niet, dan ga je je aanpassen aan de mensen om je heen en hoop je dat je dan wél aandacht krijgt of erbij gaat horen. Je gaat doen wat je denkt dat er van je verwacht wordt. Als je dan iemand tegenkomt die nare dingen met je doet, laat je dit toe. Zo kan het gebeuren dat je opnieuw seksueel, lichamelijk of psychisch misbruikt wordt.

Zo’n 50% van de misbruikte kinderen laat niets zien waardoor je zou kunnen denken dat hij/zij seksueel misbruikt wordt. De meeste slachtoffers praten er niet uit zichzelf over. Zelfs niet als ze uit een warm en liefdevol gezin komen.

Sommige kinderen en jongeren vertellen er wel iéts over. Zij denken dan heel duidelijk te zijn maar voor de omgeving is dat vaak niet zo.

Tot slot zijn er kinderen en jongeren die iemand uit hun omgeving heel duidelijk hebben verteld dat ze seksueel misbruikt zijn, maar die persoon heeft er niks mee gedaan.

Hoe gaat de omgeving hier mee om?

Onwetendheid

De omgeving denkt er niet aan dat hun kind, leerling, nichtje, neefje etc. seksueel misbruikt zou kunnen worden.

Onmacht

• Een moeder vertelt: “Ik vertrouwde het nieuwe vriendje van mijn 14-jarige dochter niet. Ik heb regelmatig mijn zorgen met haar gedeeld en gevraagd of hij dingen deed die zij niet wilde, maar de invloed van deze jongen was zo groot dat ze ónbereikbaar was voor mij. Achteraf bleek mijn dochter wel te zijn misbruikt door dat vriendje.”
• “Ik vermoedde dat mijn man onze dochter misbruikte maar had geen idee wat ik ertegen kon doen. Ik werd zelf vaak mishandeld door mijn man en was doodsbang voor hem.”
• “Toen mijn zoontje vertelde dat opa aan zijn piemeltje had gezeten, schrok ik enorm. Seks is iets waar wij niet over praten, ik had geen idee hoe ik hierop moest reageren en begon daarom maar over een ander onderwerp.”

Wegkijken

Er wordt veel weggekeken als mensen vermoedens hebben van (seksueel) misbruik. Het is moeilijk te geloven dat dit soort nare dingen met kinderen gebeuren. Daarom kijk je liever weg. Uit schaamte, ongemak, angst, of omdat je geen idee hebt hoe je hiermee om moet gaan. Daarnaast is het voor volwassenen ook moeilijk om toe te geven dat iemand seksueel misbruikt wordt, omdat ze dan actief iets moeten dóen. Dat kan hun wereld op de kop zetten. Zeggen dat het niet gebeurt of doen alsof het niet zo erg is, is dan een stuk makkelijker.

• "Mijn dochter vertelde dat haar broer haar misbruikte. Hoe kon ze hem zo de schuld geven! Ik heb haar heel duidelijk gemaakt dat ik zulke praatjes nooit meer wil horen.”
• “Ik dacht, er is iets geks met mijn zoon gebeurd, maar ach, dat zal de leeftijd wel zijn.”
• “Ik zag wel dat er rare dingen gebeurden bij mijn zus thuis. Maar daar ga ik me niet mee bemoeien hoor!"

Een paar voorbeelden:

• Als je seksueel misbruikt wordt in je jeugd, doet een dader nare, verwarrende en angstige dingen met je. Dit kan zo ingrijpend zijn dat je deze nare gebeurtenissen zo diep mogelijk wegstopt: Soms lukt dat een tijd lang. Komen er af en toe toch beelden tevoorschijn, dan kun je soms niet geloven dat dit echt is gebeurd en denk je dat je het vast verzonnen hebt.
  
• Het kan ook dat je lange tijd niet weet dat het niet normáál is wat de dader met je doet en denkt dat dit erbij hoort. Pas jaren later kom je er achter dat het niét normaal was.
  
• Een baby of peutertje dat seksueel misbruikt wordt heeft geen bewuste herinneringen aan seksueel misbruik zoals oudere mensen dat wel hebben. De pijn, onveiligheid, het trauma, slaat zich echter wél op in het lichaam. Hierdoor kan het gedrag veranderen. Het kindje kan angstig worden, slaapproblemen krijgen etc. Ook op latere leeftijd kan iemand dan allerlei klachten hebben die ze niet weet te plaatsen.
  
  Rachel vertelt: “Op haar sterfbed vertelde mijn oma dat ik als 2-jarig kind seksueel misbruikt was door mijn vader. Ze had het een paar keer gezien. Ik vond het vreselijk om te horen, maar na verloop van tijd vielen er wel verschillende puzzelstukjes op z’n plaats. Mijn grote angst als ik bepaalde geluiden hoorde, de blinde paniek als een ander mijn mond open deed, zoals bij de tandarts.” Diep van binnen liggen je herinneringen opgeslagen. Soms in de vorm van beelden, een soort filmpjes van het misbruik, of in de vorm van nare lichamelijke gevoelens.

Op verschillende momenten in je leven kunnen de herinneringen aan het seksueel misbruik weer boven komen. Bijvoorbeeld:

• Omdat je kind de leeftijd krijgt waarop jijzelf misbruikt werd.
• Je nachtmerries krijgt over het misbruik.
• Je beelden op TV ziet die je doen denken aan wat jou destijds is overkomen.
• Je beelden krijgt van het misbruik als je seks hebt met je partner.
• Er gebeurt iets heftigs in je leven (iemand overlijdt, je krijgt een kind etc.).
• Als er meer ruimte en rust ontstaat in je leven kunnen er herinneringen aan het misbruikverleden omhoog komen.